به هنگام برگزاری همایش اوتاوا در سال 1992 از سوی سازمان جهانی جهانگردی در مورد جهانگرد این طور اشاره شده است:
جهانگرد، کسی است که به هنگام جابجایی، دست کم یک شب را در جای دیگری غیر از محیط دائمی زیست خودی گذراند و دلیل بازدید یا جا به جایی خود دلیلی به جزء انجام فعالیتی برای گرفتن مزد و حقوق در کشور یا جای مورد بازدید ذکرمی کند (محلاتی، 1380، ص12 ).
1-1-9-3 اکوتوریسم (Ecotourism)
اکوتوریسم یا گردشگری در طبیعت، از انواع توریسم مسؤولانه است که هدف اصلی آن حفاظت از محیط زیست است. این الگوی فضایی ، دربرگیرنده گونه های متفاوتی از گردشگری شامل گردشگری زیستی ، گردشگری دریایی، گردشگری ورزشی ، گردشگری صید و شکار ،گردشگری و جمع آوری گیاهان و حیوانات و نظیر اینهاست (پاپلی یزدی و سقایی ،1385، ص 216).
گردشگری مبتنی بر طبیعت همه انواع گردشگری متمرکز، گردشگری با انگیره های هیجان طلبی و گردشگری با پیامدهای خفیف را که در آنها انگیزه اصلی بهره برداری از طبیعت وحشی و دست نخورده همراه با گونه ها و زیستگاه های جانوری ، سیماهای طبیعی و رودخانه های جذاب تماشایی است را شامل می شود(.(Goodwin, 1995,page130
والارس و پیرس اکوتوریسم را سفر به مناطق طبیعی تقریبا دست نخورده که به منظور مطالعه و کسب لذت انجام می شود می دانند ((Wallarce & Pierce,1996,page844.
1-1-9-4میراث طبیعی ( Natural Heritage)
میراث طبیعی در معنای بسیط آن باید از جنبه های گوناگون مورد بررسی قرار گیرد. براساس تعریف مبنایی ارایه شده در کنوانسیون ???? یونسکو میراث طبیعی به تشکل های فیزیکی، زیست شناختی و زمین شناختی، محل زیست گونه های گیاهی و جانوری در معرض خطر و مناطق دارای ارزش علمی و حفاظتی و زیباشناسی اطلاق می شود (درام و مور، 1388، ص34).
پدیده‌ها یا مناطق مورد اشاره که اصطلاحأ اموال طبیعی نامید می‌شوند براساس ضوابط مشخصی به عنوان میراث جهانی در نظر گرفته خواهند شد که عبارتند از:
نمونه‌های برجسته‌ای که معرف مراحل عمده سیر تحول زمین هستند. از جمله نشانه‌ها و مدارک مربوط به شیوه‌های زیست، فرآیندهای هنوز فعال زمین‌شناسی در تحول و شکل‌گیری زمین یا عناصر زمینی، آثار رویدادهای طبیعی مهم، نمونه‌های شاخص معرف فرآیندهای بوم‌شناختی، زیست‌شناختی مربوط به تحول بوم سازگان‌های آب شیرین، بوم سازگان‌های دریایی یا ساحلی و اجتماعات گیاهی و جانوری، آثار معرف پدیده‌های طبیعی یا حوزه‌هایی که زیبایی طبیعی استثنایی و اهمیت زیباشناختی دارند، زیست‌گاه‌های طبیعی که از نظر حفظ تنوع زیست‌شناختی اهمیت بسیار دارند، از جمله آن دسته‌ای که دربرگیرنده گونه‌های در معرض خطرند و از جنبه علمی یا حفاظتی ارزش جهانی استثنایی دارد (گودوین، 1995، ص 131).
زیست بوم تمامی گیاهان یا جانورانی که از ویژگی های یک منطقه خاص جغرافیایی باشند و یا به جنس و گونه ای با خصوصیات منحصربه فرد تعلق داشته باشند اعم از جانورانی که دائما در محدوده جغرافیایی خاصی زندگی کنند و یا آنهایی که مهاجرند ولی از مسیرهایی ویژه عبور می کنند، از منظر نقش و جایگاه شان در معیشت، باورها و اعتقادات و یا دیگر جنبه های زندگی انسانی میراث طبیعی محسوب می شوند . مناطق رویش مجموعه ها و یا گاهی گونه های ارزشمندی از گیاهان دارویی از نمونه های بارز این تعریف هستند(www.parsacity.com).
1-1-9-5 گردشگری پایدار (Sustainable Tourism)
همچون توسعه پایدار، از گردشگری پایدار نیز تعاریف متعددی ارائه شده است فدراسیون پارک های ملی و طبیعی ،گردشگری پایدار را شامل تمام اشکال توسعه گردشگری، مدیریت و فعالیتهایی می داند که منجر به حفظ ، انسجام و تقویت منابع محیطی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی و ماندگاری آنها شود (کاظمی،1385، ص 128).
باتلر در سال 1993 توریسم پایدار را توریسمی تعریف کرده است که بتواند در یک محیط در زمان نامحدود ادامه یابد و از نظر انسانی و فیزیکی به محیط زیست صدمه نزند و تا بدان حد فعال باشد که به توسعه سایر فعالیت ها و فرایندهای اجتماعی لطمه ای وارد نیاورد. لذا توریسم پایدار آن نوع از توریسم است که توسعه پایدار را تسهیل کند(زاهدی،1382،ص 60).
گردشگری پایدار سعی در تنظیم روابط بین جامعه میزبان ، مکان گردشگری و گردشگران دارد چرا که این روابط می تواند پویا و سازنده باشد و به دنبال تعدیل فشار و بحران بین این عناصر است تا آسیب های محیطی و فرهنگی را به حداقل رسانده ، رضایت بازدید کنندگان را فراهم آورده و به رشد اقتصادی ناحیه کمک کند (محسنی، 1388،ص 152).
1-1-9-6 تکنیک AHP (Analytic Hierarchy process)
مدل ارزیابی “فرایند تحلیل سلسله مراتبی” (AHP) برای اولین بار توسط توماس ال ساعتی در سال 1980 مطرح گردید. این تکنیک بر اساس مقایسه زوجی بنا نهاده شده است امکان بررسی سناریوهای مختلف را به مدیران و برنامه ریزان می دهد. روش ارزیابی چند معیاره فرایند تحلیل سلسله مراتبی با در نظر گرفتن اثر همزمان کلیه معیارهای دخیل و مقایسه امتیازات آنها ، به اولویت بندی گزینه ها پرداخته و با به کارگیری روابط معرفی شده گزینه مطلوب را تعیین می نماید (بهزادفر و زمانیان ، 1386،ص 2 ).
1-1-9-7 روش دلفی(Delphi method)
روش دلفی به عنوان یکی از روش های ساخت یافت برای ایجاد وفاق در دهه 1950 م. در شرکت “راند” ابداع شد. کاربرد این روش ساخت دادن به فرایند ارتباطات گروهی است ، به نحوی که چنین فرایندی در فراهم کردن زمینه درگیری مجموعه ای از افراد به عنوان یک کل با مساله یا موضوعی پیچیده موثر باشد. این ارتباط ساخت یافته با بازخوران اطلاعات و دانش افراد ، ارزیابی نظر گروه ، فراهم کردن فرصتی جهت افراد برای بازنگری در نظرشان و با تامین درجه ای از محرمانه بودن پاسخهای افراد فراهم می شود.
روش دلفی در عمل ، یک سری از پرسشنامه ها یا دورهای متوالی به همراه بازخوران کنترل شده ای است که تلاش دارد به اتفاق نظر میان یک گروه از افراد متخصص درباره یک موضوع خاص دست پیدا کند (مشایخی و همکاران، 1383،ص 199).
بخش دوم : روش شناسی تحقیق
1-2-1 روش تحقیق
موفقیت و کیفیت مطالعات از یک طرف مربوط به دقت در تهیه طرح تحقیق و تنظیم طرح نظری و انتخاب متغیرهای مناسب می باشد و از طرف دیگر به چگونگی شیوه ها و ابزار مورد استفاده برای کسب داده ها درباره ی متغیرها بستگی دارد. لذا تهیه یک طرح خوب و متصل کافی نیست. جهت دستیابی به اهداف تحقیق و نیز موفقیت آن ضروری است که دقت و تعمق لازم برای انتخاب روش و ابزار مناسب نیز صورت بگیرد(مهدوی،1382،ص 96).
در تحقیق حاضر نیز به دنبال شناخت علمی یک پدیده چند بعدی بوده و تلاش بر این است تا با استفاده از روش های تحقیقاتی مرسوم در حوزه علوم انسانی بتوانیم ارزیابی هایی کارشناسانه و دقیق در رابطه با موضوع مورد مطالعه داشته باشیم.
بر اساس اهدافی که در تحقیقات گوناگون دنبال می شود تحقیقات به سه دسته بنیادی، کاربردی و توسعه ای تقسیم می شوند . این تحقیق بر اساس اهداف خاص خود از نوع کاربردی می باشد زیرا در پی ارزیابی و شناخت توسعه گردشگری شهرستان رامسر و ارائه استراتژی کارامد برای آن است و نتایج حاصل از آن در برنامه ریزی های بهتر گردشگری منطقه قابل استفاده است.
در این تحقیق با توجه به موضوع و مباحث نظری آن از روش پیمایش که یکی از مهمترین روش های شبه تجربی است و نیز کاربرد زیادی در تحقیقات اجتماعی و انسانی دارد استفاده شده و سپس از ابزار و تکنیک های آماری جهت طبقه بندی ، نمونه گیری،کدگذاری و تجزیه و تحلیل استفاده شده و در نهایت با استفاده از تکنیک ها و مدل های فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و مدل دلفی جهت ارائه استراتژی کارامد و برنامه ریزی اصولی و مناسب استفاده شده است. در این بخش به صورت اجمالی به توضیح و تشریح این مراحل می پردازیم.
1-2-2 روش گردآوری داده ها
روش های گردآوری داده ها و اطلاعات را به طور کلی به دو طبقه می توان تقسیم کرد. کتابخانه ای و میدانی. روش های کتابخانه های بسته به نوع سند و موضوع ممکن است با استفاده از فیش یا جدول یا نقشه و کروکی یا فرم های شبه پرسش نامه ، یا ترکیبی از همه آنها انجام پذیرد. روش های میدانی که از شهرت بیشتری برخوردارند عبارتند از: روش پرسشنامه ای ، روش مصاحبه ، روش مشاهده ، روش آزمون و روش های صوتی و تصویری ( حافظ نیا ،1387،ص 149).گردآوری داده ها یکی از وظایف اصلی پژوهشگران تلقی می شود . هرچند زمینه های علمی متفاوت پژوهشگران موجب می شود که این افراد از رویه های متفاوتی برای گرداوری اطلاعات مورد نیاز استفاده کنند. اما این نکته را باید خاطرنشان کرد که رویه های متفاوت گرداوری داده ها در صورتی که به طرز درستی اعمال شود از حیث نتیجه مورد نظر تفاوتی باهم نخواهند داشت. یک روش مناسب و مطلوب جمع آوری اطلاعات ، تجزیه و تحلیلی آنها را ساده تر ساخته و در نتیجه بر دقت یافته های تحقیق می افزاید ( قهرمانی، 1386، ص 25).
در این تحقیق با توجه به اهداف مورد نظر و با توجه به مباحث مطرح شده در فصول مختلف از دو روش کتابخانه ای و میدانی استفاده شده است.
1-2-3 جامعه آماری
جامعه آماری را می توان اینگونه تعریف کرد : جامعه آماری عبارت است از کلیه عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیایی مشخص ( جهانی یا منطقه ای ) دارای یک یا چند صفت مشترک باشند (حافظ نیا،1387، ص 120 ).
جامعه آماری مورد مطالعه در این تحقیق عبارتند از کلیه گردشگرانی هستند که در نوروز سال 1390 وارد محدوده شهرستان رامسر شده اند.

1-2-4 تعیین حجم نمونه و روش نمونه گیری
از آنجایی که جوامع آماری معمولا از حجم و وسعت جغرافیایی زیادی برخوردارند و محققان نمی توانند به تمام آنها مراجعه کنند بنابراین ناگزیرند به انتخاب جمعی از آنها به عنوان نمونه و تعمیم نتایج آن به جامعه مورد مطالعه اکتفا کنند (همان،ص 121).
بر اساس بررسی های به عمل آمده از آمار و تعداد گردشگران نوروزی سال قبل یعنی نوروز 1389،تعداد یک میلیون و سیصد هزار نفر گردشگر نوروزی وارد محدوده شهرستان رامسر شده و در طول مدت های اقامت گوناگون از جاذبه های دیدنی این شهرستان استفاده کرده اند. با توجه به این امر و با استفاده از فرمول کوچران براوردهای جدیدی از تعداد نمونه تعیین شده و در نهایت تعداد 322 عدد پرسش نامه تکثیر و به صورت تصادفی در دسترس گردشگران قرار داده شده است.
t 2 pq / d 2
n =
1 + 1/N ( t 2 pq / d 2 – 1 )
N= حجم جامعه(1300000)
n = حجم نمونه مورد نیاز
P = احتمال وجود صفت (0.7)
q = احتمال عدم وجود صفت (0.3)
t = 1.96
d= خطای نمونه گیری (0.05)
بر اساس فرمول فوق حجم نمونه مورد نظر 322 عدد براورد گشته است.
1-2-5 شاخص های تحقیق
در تحقیق حاضر به منظور ارزیابی نقش و ارزیابی توسعه گردشگری آثار محیطی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و مدیریتی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته اند لذا جا دارد جهت تحلیل این آثار از شاخص های زیر بهره گرفته شود.
شاخص های محیطی : در تبیین این شاخص از معرف های زیست محیطی، تهدید توان اکولوژیکی، آسیب های محیطی رشد گردشگری و مانند اینها استفاده شده است.
شاخص های اقتصادی: در این شاخص ها از معرف هایی همچون میزان مشارکت مالی گردشگران در پرداخت وجه نقد جهت رونق گردشگری و میزان سود آوری گردشگری ارزیابی هایی به عمل آمده است.
شاخص های اجتماعی: در این رابطه از معرف های میزان امنیت و آسایش گردشگران در طول اقامت و ازدحام و شلوغی محل بررسی هایی به عمل آمده است.
شاخص های سیاسی و مدیریتی: در تبیین این شاخص ها از معرف هایی چون لزوم اندیشیدن سیاست های مدبرانه از بالا در شوراها، شهرداری ها و دهیاری ها استفاده به عمل آمده است.
1-2-6 اعتماد ( پایایی) پرسشنامه
اعتماد یا پایایی پرسشنامه مساله ای کمی و تکنیکی است و بیشتر ناظر بر این سوال است که ابزار اندازه گیری با چه دقت و صحتی پدیده یا صفت مورد نظر را بررسی می کند.
مهمترین روش ها برای مشخص کردن پایایی در تحقیقات اجتماعی : روش بازآزمایی، روش موازی یا آزمون همتا ، روش دو نیمه کردن ، روش ضریب ثابت ، روش کودر ریچاردسون و روش آلفای کرونباخ می باشد ( کلانتری، 1385،ص 73). مناسب ترین روش با توجه به استفاده از طیف 5 درجه ای لیکرت ، روش الفای کرونباخ انتخاب شده است که این روش با استفاده از نرم افزار SPSS صورت گرفته و نتایج آن متناسب با هر کدام از فرضیه ها در ادامه تحقیق آمده است . طبق قاعده ی تجربی، آلفا دست کم باید0.7 باشد تا بتوان مقیاس را دارای پایایی به شمار آورد (دواس، 1381ص 253).
با توجه به این امر برای برسی اعتماد پرسش نامه تحقیق از روش آلفای کرونباخ که یکی از روش های متداول است استفاده شده است. همانطور که در جدول شماره 1 مشاهده می شود میزان اعتماد یا پایایی این پرسش نامه برابر با 0.849 می باشد.
جدول 1-1 میزان اعتماد ( پایایی) پرسش نامه Reliability Statistics
Cronbach’s AlphaN of Items0.84917

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

در این تحقیق میزان آلفا محاسبه شده اعداد بسیار مطلوبی هستند و نشان می دهد که گویه ها از همسازی و پایداری دورنی بسیاربالایی برخودارند. اگر مقدار آلفای به دست آمده بیشتر از 0.70 باشد پایایی ابزار اندازه گیری قابل قبول می باشد. بنابراین پایایی پرسش نامه تحقیق با رقم 0.849 قابل قبول است.
1-2-7 مدل ها و روش تجزیه و تحلیل داده ها
در روند تجزیه و تحلیل داده های این پژوهش علاوه بر استفاده از پرسشنامه و تحلیل های آماری مرتبط با آن ، از دو مدل دلفی و فرایند تحلیل سلسله مراتبی نیز استفاده شده است. به طور کلی به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از سه بخش تحلیل محتوا، روش های آماری و توصیفی و استنباطی استفاده شده است که هر یک از این بخش ها به اختصار در زیر تشریح می شوند.
شایان ذکر است تحلیل اطلاعات پرسشنامه های گردشگران و کارشناسان از طریق نرم افزار SPSS ، ارزیابی فرایند تحلیل سلسله مراتبی(AHP) از طریق نرم افزار EXPERT CHOICE ،رسم نمودارها از طریق نرم افزار EXCEL و تهیه نقشه ها از طریق ARC GIS انجام پذیرفته است.
1-2-7-1 تحلیل محتوا:
از این روش در ادبیات و مبانی نظری تحقیق در زمین های طبقه بندی مطالب و مفاهیم استفاده شده است. علاوه بر این در جمع بندی و تحلیل نتایج نیز از این روش استفاده شده است.
1-2-7-2 روش های آمار توصیفی:
از بعضی از روش های آمار توصیفی شامل جداول توزیع فراوانی در تحلیل اطلاعات به دست آمده از پرسش نامه ها استفاده شده است که شامل فراوانی،درصد فراوانی،انحراف معیار و فراوانی تجمعی است.
1-2-7-3 روش های آمار استنباطی:
از این روش های استنباطی در زمینه روایی و پایایی پرسشنامه ها و همچنین تجزیه و تحلیل ها و آزمون فرضیات استفاده شده است که به طور خلاصه در زیر تشزیح می شود:
1-2-7-3-1 ضریب آلفای کرونباخ
به منظور ارزیابی روایی پرسشنامه ها از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده که فرمول ان به شرح زیر است:
a=[k ÷ (k-1)] × [ 1- ?Si2 ÷ 22 sum ]
1-2-7-3-2 تحلیل واریانس یک طرفه (ANOVA)
با استفاده از دستورالعمل تحلیل واریانس یک طرفه ANOVA می توان فرضیاتی را آزمون کرد که میانگین های دو یا چندگروه به طور معنی داری متفاوت نمی باشند .از قابلیت های دیگر تحلیل واریانس یک طرفه عبارتند از: آماره های سطح گروهی برای متغیر وابسته، آزمون یکسانی واریانس ها ، نمودار میانگین های گروه، آزمون های دامنه ای ، مقایسه های جفتی چندگانه و تقابل ها برای شرح نوع اختلاف گروه(افشانی و همکاران،1384،ص193).
1-2-7-3-3 آزمون کروسکال والیس
آزمون کروسکال والیس از جمله آزمون های ناپارامتریک بوده که از رتبه های مقادیر اصلی استفاده می کند نه خود مقادیر. این آزمون مشخص می کند که چقدر رتبه های گروه با میانگین رتبه ی تمام گروه ها فرق دارد(همان،ص309).این آزمون برای مقایسه میانگین دو یا چند جامعه مورد استفاده قرار می گیرد به عبارتی معادل تحلیل واریانس یک طرفه است در حالت پارامتری نبودن داده ها.
1-2-7-3-4 تکنیک دلفی
یکی از روش های کسب دانش دانش گروهی مورد استفاده تکنیک دلفی است که فرایندی دارای ساختار برای پیش بینی و کمک به تصمیم گیری در طی راندهای پیمایشی ، جمع آوری اطلاعات و در نهایت اجماع گروهی است. به عبارتی در تعریف تکنیک دلفی می توان گفت که دلفی رویکرد یا روشی سیستماتیک در تحقیق برای استخراج نظرات از یک گروه متخصصان در مورد یک موضوع یا یک سوال است. اجزای اصلی دلفی شامل تکرار یا بازگویی(iteration)، پرسشنامه، متخصصین، بازخورد کنترل شده ، گمنامی، آنالیزنتایج، اجماع، زمان و تیم هماهنگ کننده است(احمدی و همکاران،1387،ص176).
هیچ قانون قوی و صریحی در مورد نحوه انتخاب و تعداد متخصصین وجود ندارد و تعداد آنها وابسته به فاکتورهای : هموزن یا هتروژن بودن نمونه، هدف دلفی یا وسعت مشکل، کیفیت تصمیم، توانایی تیم تحقیق در اداره مطالعه، اعتبار داخلی و خارجی، زمان جمع آوری داده ها و منابع در دسترس، دامنه مسئله و پذیرش پاسخ است(همان،ص177).در آنالیز نتایج دلفی متأسفانه روش خاصی جهت استفاده تعریف نگردیده است. روش های آنالیز بر اساس هدف دلفی ، ساختار راندها، نوع سوالات و تعداد شرکت کنندگان تعیین می شود. آمارهای اصلی استفاده شده در مدل دلفی اندازه های مرکزی(میانگین،میانه و نما ) و شاخص پراکندگی(انحراف معیار و محدوده میان چارکی)است که استفاده از میانه و نما در این میان مطلوب تر می باشد(همان،ص179).
1-2-7-3-5 فرایند تصمیم گیری چندمعیاره(AHP)
فرایند تحلیل سلسله مراتبی جهت استخراج مقیاس های نسبی از مقایسه های زوجی داده های گسسته و پیوسته به کار می رود. این مقایسه ها ممکن است برای اندازه گیری های واقعی به کار رود یا اینکه نشان دهنده ی وزن نسبی ترجیحات باشد) قدسی پور،1384،ص14).
در فرایند تحلیل سلسله مراتبی ، ابتدا گزینه های انتخابی به طور جداگانه و به صورت زوجی مقایسه شده و وزن نسبی هر کدام نسبت معیارها مشخص گردیده است . سپس وزن معیارها نیز نسبت به یکدیگر مورد سنجش قرار گرفته و با ترکیب آنها وزن نهایی گزینه ها تعیین می شود. شایان ذکر است که فرایند وزن دهی و مقایسه ی معیارهای مختلف با بهره گیری از نظرات مسوولان، کارشناسان و مراجع ذیربط صورت گرفته است. در این تحقیق مراحل تحلیل با استفاده از نرم افزار Expert Choice انجام گرفته است. ساختار کلی فرایند شامل مراحل زیر می باشد:

– ایجاد یک ساختار سلسله مراتبی از موضوع مورد بررسی شامل هدف،معیارها و گزینه ها ؛


دیدگاهتان را بنویسید