110جدول شماره 4-21: امتیازِ کلِ معیارهای نتایج از وضعیت موجود مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور……………………………………………………………………………………
110جدول شماره 4-22: امتیازِ کلِ وضعیت موجود مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای هر دو دانشگاه …….111جدول شماره 4-23: امتیازِ کلِ وضعیت موجود مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاه شهید چمران ……………………………………………………………………………………………………………………..
113جدول شماره 4-24: امتیازِ کلِ وضعیت موجود مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور ………………………………………………………………………………………………………
114جدول شماره 4-25: نتایج آزمون تی در جامعهی مورد بررسی ……………………………………………………………………….118جدول شماره 4-26: مقایسهی معیارهای الگوی تعالی سازمانی در مورد وضعیت مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاههای شهید چمران و علوم پزشکی جندیشاپور ………………………………………………………
119

فهرست نمودارهانمودار شماره 4-1: وضعیت موجود و مطلوب مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای مورد بررسی …………..112نمودار شماره 4-2: وضعیت موجود و مطلوب مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاه شهید چمران …………………………………………………………………………………………………………………………….113
113نمودار شماره 4-3: وضعیت موجود و مطلوب مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاه علوم پزشکی
جندیشاپور…………………………………………………………………………………………………………………………….. 115
فهرست شکلهاشکل شماره 2-1: چرخهی شش سیگما ……………………………………………………………………………………………………………27شکل شماره 2-2: معیارهای نُهگانهی الگوی تعالی سازمانی و امتیاز آنها ………………………………………………………42شکل شماره 4-1: امتیازهای کسب شدهی جامعهی مورد بررسی از معیارهای الگوی تعالی سازمانی ……………120شکل شماره 5-1: تأثیر پذیری مدیریت فناوری اطلاعات از مؤلفههای مشتریان و تغییرات ……………………………125

فصل اول:
کلیات پژوهش
مقدمه
بیان مسأله
ضرورت پژوهش

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

اهداف پژوهش
سؤالهای پژوهش
تعاریف عملیاتی

1-1- مقدمه
مدیریت، بهعنوان مرکز ثقل و بنیاد فعالیتهای سازمانها به حساب میآید و چالشهای فراروی مدیران و شیوههای مقابله با آنها از اساسیترین وظایف این حوزه تلقی میشود. همانطور که مدیریت مدبرانه، هوشمندانه و علمی میتواند تأثیر شگرفی بر ارتقاءِ وضعیت یک سازمان بگذارد، فقر ناشی از اقدامات شتابزده، خالی از اندیشه و غیر علمی، در این حیطه، قادر است هر سازمانی را به ورطهی نابودی نزدیک گرداند.

بدون شک، تصمیمگیری یکی از وظایف اصلی مدیریت است، لیکن با توجه به اینکه تصمیمگیری بدون وجود اطلاعات و برقراری ارتباطات لازم میسر نیست، پایهی اجرایی چنین وظیفهای، فراهم آوردن اطلاعات لازم برای مدیریت است. مدیران سازمانهایی که اطلاعات اندکی در اختیار دارند، مجبورند که بهطور ناگهانی یا در تاریکی تصمیمگیری کنند که بالطبع خسارات ناشی از اینگونه تصمیمگیریها، جبران ناپذیر است.
در مقابل این وضعیت، میزان تأثیر مثبتِ تصمیمهای راهبردی صحیح و بهموقع، بر کسی پوشیده نیست. اما نکتهی درخور توجه این است که در دست داشتن اطلاعات بهموقع، صحیح، مناسب و برقراری ارتباطات در کلیهی سطوح مدیریت، خود نیازمند بهرهگیری از فناوریهای اطلاعاتی4 است تا با اتکاء به آن، تصمیمگیری، برنامهریزی و کنترل وظایف اجرایی برای مدیر، تسهیل شود. بدون شک، “سازمانهایی که در آنها پیاده سازی و استفاده از فناوری اطلاعات با موفقیت همراه باشد، با دستاوردهای عملکردی قابل توجهی روبرو خواهند بود” (ناخدا و حری، 1384، ص. 57). با توجه به خصیصههای فناوری اطلاعات، مدیریت این فناوریها بهعنوان بخش جدیدی در دیدگاههای مدیریت مطرح شده است که میبایست به ملزومات بهکارگیری، عملکرد و محیط اجرایی آنها ضمن بررسی ابعاد، منابع اطلاعاتی و کاربردشان توجه داشت.
همانطور که فرج پهلو (1992، ص. 46) نیز بیان میدارد، بقای ملتهای امروزی، به کسب اطلاعات و بهرهگیری از فناوریهای پیشرفتهای وابسته است که در جهان امروز نقش مسلطی را در چرخهی زندگی روزانه ممالک پیشرفته ایفا مینمایند. البته، پیادهسازی و بهرهگیری از فناوریهای اطلاعاتی که همواره درحال تغییر و تحولاند، نیازمند مدیریتی است که علاوه بر داشتن دانش لازم و کافی از فناوریهای اطلاعاتی مورد نیاز سازمان، قادر به همگامی با رشد فزاینده و تغییرات دنیای فناوریهای اطلاعات باشد که البته اطمینان از حصولِ این امر، مستلزم سنجش عملکرد به منظور ایجاد زمینهی مساعد برای رشد و پویایی سازمان است.
سنجش عملکرد5 که بخش مهمی از مدیریت مطلوب است، در تعیین اهداف و اولویتها به مدیران کمک، و هدایت و نظارت بر فعالیتهای سازمان را تسهیل مینماید. البته بدیهی است که ارائه صرف آمار و ارقامی که حاصل مطالعات سنجش عملکرد میباشند، تصویرِ تمام نمایی از چگونگی عملکرد ارائه نمیکند و بهرهگیری از شاخصهایی که بتوان کیفیت ارائهی خدمات را بهواسطهی آنها مورد سنجش قرار داد، از اهمیت زیادی برخوردار است (ابوت6، 1377، ص. 2).
تاکنون پیشرفتهای قابل توجهی در روشها و فنون سنجش کیفیت در عرصهی مدیریت به عمل آمده است. در مؤسساتِ خدماتی، ازجمله در کتابخانهها، بهکارگیری این فنون و ابزار اخیراً آغاز شده است. این درحالی است که از یکسو هر کتابخانه بهعنوان یک سازمان، لازم است که با بهرهگیری از روشها و فنون مناسب و مطلوب مدیریت بهطور مستمر بر مطلوبیت خدمات خود بیافزاید تا رضایت مراجعین هرچه بیشتر فراهم شود، و از سوی دیگر، لازم است که بهطور مستمر، نسبت به خدمات عرضه شده و روشهای صحیح مدیریتی برای ساماندهی و عرضه این خدمات در کتابخانه ارزیابی صحیحی در دست باشد و از آن اطمینان حاصل شود. آنچه که بر اهمیت این امر میافزاید، پیادهسازی و بهرهگیری از فناوریهای اطلاعاتی در کتابخانههای دانشگاهی است که دههی 1960 را میتوان آغاز ورود آنها به این کتابخانهها دانست (ناخدا و حری، 1384، ص. 60).
در ایران نیز، باتوجه به پیشرفتهای نسبی حاصل در ابعاد فناورانه، و ضرورت بهینهسازی و اقتصادی نمودن هرچه بیشتر خدمات، اکنون زمان آن رسیده است که به موضوع کیفیت در مدیریت فناوری اطلاعات کتابخانهها و خدمات آن توجه بیشتری به عمل آید. از اینرو، لازم است کیفیت عملکرد مدیریت فناوری اطلاعات کتابخانه بهطور مستمر سنجیده شود و زیر نظارت باشد.

1-2- بیان مسأله
طی چند دههی اخیر، ظهور فناوریهای اطلاعاتی، زندگی بشر را دستخوش تحولات عظیمی نموده است، بهطوریکه امروزه بهرهگیری از این فناوریها، یکی از ابزارهای لازم برای انجام و تداوم فعالیتهای افراد و سازمانها بهشمار میرود.
با توجه به اینکه کتابخانهها و مراکز اطلاع رسانی، به مثابه شاهرگ حیاتی در ارائهی اطلاعات به جامعه عمل میکنند، بهکارگیری فناوریهای اطلاعاتی برای ارائه هرچه بهتر خدمات و انجام فعالیتهای این مراکز، ضروری بهنظر میرسد و این در حالی است که بهرهگیری، پیاده سازی و بهکارگیری این فناوریها در همهی مراحل، نیازمند مدیریتی صحیح و واقعگرا میباشد. مسألهی مهم، این است که امروزه مدیران کتابخانهها قادر باشند با استفاده از فناوریهای نوین اطلاعاتی، سازمان خود را در جهت نیل به اهداف آن یاری رسانند.
در استان خوزستان، انتظار میرود که در کتابخانههای دو دانشگاه بزرگ این منطقه، فناوری های اطلاعاتی، در جهت رشد و اعتلای هرچه بیشتر آموزش و پژوهش، به نحوِ صحیح و بهینهای مدیریت شوند و مورد استفاده قرار گیرند. بررسیهای اولیه، حاکی از آن است که در حال حاضر از چند و چون وضعیت مدیریت و بهرهگیری از فناوریهای اطلاعاتی در این دو سازمان بزرگ، اطلاعاتی در دست نیست. از آنجا که کسب شناخت از کمیت و کیفیت این وضعیت، و نیز برنامهریزی برای رشد و اعتلای نظامهای اطلاعاتی، مستلزم بررسی وضعیت موجود در مدیریت و بهره برداری از این فناوریها است (مؤمنی، 1380، ص. 18)، و از آنجا که “تصمیم سازی استراتژیک و سنجش سطح اجرای استراتژیها مبتنی بر سنجش عملکرد در سازمان است” (پل و بوی خورست7، 1380، ص. 3)، لذا در این پژوهش سعی خواهد شد تا با استفاده از الگوی تعالی سازمانی که یکی از الگوهای معتبر سنجش کیفیت است، عملکرد مدیران کتابخانههای دانشگاههای شهید چمران و علوم پزشکی جندیشاپور به عنوان دو دانشگاه اصلی و مادر در استان خوزستان، در زمینهی فناوری اطلاعات، مورد سنجش قرار گیرد تا بدینوسیله ضمن اینکه نحوهی عملکرد مدیریت فناوری اطلاعات در این کتابخانهها مشخص میشود، هم زمینهی لازم برای پرداختن به بهبود و تعالی نظام مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای این دو دانشگاه، فراهم شود و هم اینکه کارآییِ الگوی تعالی سازمانی در کتابخانهها محک زده شود.

1-3- ضرورت پژوهش
پرداختن به سنجش عملکرد در کتابخانهها با توجه به تحولات فناورانه دهههای اخیر، اجتناب ناپذیر است. “مهمترین و بارزترین دلیل ضرورت حمایت از سنجش عمکرد، این است که سنجش عملکرد، بخش مهمی از مدیریت مطلوب است.” (ابوت، 1377، ص. 2). همانطور که سایمونز8 (1999) نیز به آن اشاره دارد، آنچه که بر لزوم انجام مطالعاتی از نوع پژوهش حاضر میافزاید، این است که سنجش عملکرد، سبب خروج مدیریت از تصمیمگیری بطئی و ناگهانی و گرایش بهسوی تجزیه و تحلیل و تصمیمگیری بر مبنای اطلاعات واقعی و صحیح یا به عبارت واضحتر “مدیریت بر مبنای واقعیت”9 خواهد شد. به اعتقاد پل و بوی خورست (1380، ص. 20)، اگر سنجش عملکرد منعکس کنندهی تمام زوایای فعالیت سازمان نباشد، دست کم اطلاعات بسیار مفیدی برای ارتقاءِ سطحِ کیفیتِ خدمات ارائه خواهد کرد، چرا که تصویری از عملکرد فعلی سازمان را نشان میدهد و به مدیران کمک میکند تا عملکرد سازمان خود را در سالهای مختلف با یکدیگر مقایسه و علتِ عملکردهای پایین را شناسایی نمایند. با توجه به مطالب پیشگفته، و اینکه با پیشرفت فناوری، انتظار استفادهکنندگان کتابخانهها برای دریافت خدماتِ با کیفیت مدام در حال افزایش است (پائو10 و دیگران، 2000)، و با در نظر داشتن این نکتهی مهم که مدیریت یکی از حوزههای تأثیر پذیر فناوری اطلاعات است، با سنجش عملکرد مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاههای شهید چمران و علوم پزشکی جندیشاپور، میتوان وضعیت موجود مدیریت فناوری اطلاعات را در این کتابخانهها نشان داد و آن را با وضعیت مطلوب مقایسه نمود. این ارزیابی میتواند ضمن آگاهی بخشیدن به مدیران کتابخانهها از وضعیت موجود، آگاهیهای لازم جهت اقدامات آتی را در اختیار آنها قرار دهد تا بر مبنای آن و با شناسایی نقاط قوت و ضعف مدیریت کتابخانههایشان در این زمینه، برای مدیریت مطلوب فناوریهای اطلاعات برنامهریزی نمایند.

1-4- اهداف پژوهش
در انجام پژوهش حاضر، اهداف زیر دنبال شده است:
1- سنجش عملکرد مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاههای شهید چمران و علوم پزشکی جندیشاپور.
2- مقایسهی عملکرد مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاه شهید چمران با کتابخانههای دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور.
3- ارزیابی کاربرد الگوی تعالی سازمانی در حوزهی مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاهی.
1-5- سؤالهای پژوهش
سؤالهای مطرح شده در این پژوهش، به شرح زیر میباشند:
1- وضعیت موجود مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاههای شهید چمران و علوم پزشکی جندیشاپور، در مقایسه با الگوی تعالی سازمانی، چگونه است؟
2- عملکرد مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاه شهید چمران در مقایسه با الگوی تعالی سازمانی چگونه است؟
3- عملکرد مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور در مقایسه با الگوی تعالی سازمانی چگونه است؟
4- آیا بین عملکرد مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاه شهید چمران و مدیریت فناوری اطلاعات در کتابخانههای دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور، در مقایسه با الگوی تعالی سازمانی، تفاوتی معنیدار وجود دارد؟
5- برای بهبود عملکرد مدیریت فناوری اطلاعات در جامعهی مورد بررسی، به کدام ابعاد بایستی توجه شود؟

1-6- تعاریف عملیاتی

سنجش عملکرد: سنجش عملکرد، روشی است که با آن، عملکرد یک سازمان با استفاده از تجزیه و تحلیل مجموعهای از آمار و دادهها مورد ارزیابی قرار میگیرد. به عبارت دیگر، مقایسهی میان آنچه که سازمان انجام داده است با آنچه که میباید برای تحقق اهداف، انجام دهد و البته، نباید آنرا با “عملکرد بهتر”، همسنگ قلمداد نمود (پل و بوی خورست، 1380، ص. 15).
منظور از سنجش عملکرد در این پژوهش، بهرهگیری از پرسشنامهی الگوی تعالی سازمانی با استفاده از خرده معیارهایی است که با شرایط کتابخانه متناسب شدهاند تا بهوسیلهی آنها، به مجموعهای از آمار و دادههایی دست یافت که بتوان با تجزیه و تحلیل آنها، عملکرد مدیریت فناوری اطلاعات را در کتابخانههای دانشگاههای شهید چمران و علوم پزشکی جندیشاپور مورد ارزیابی قرار داد.

فناوری اطلاعات: در این پژوهش منظور از فناوری اطلاعات، مجموعهای از انواع رایانهها، سخت افزارهای رایانهای، نرم افزارهای مخصوص کتابخانه، واژه پردازها، پایگاههای اطلاعاتی، شبکهی جهانی وب و شبکههای رایانهای درون کتابخانهای میباشد که در کلیهی بخشهای یک کتابخانه اعم از اطلاع رسانی، مجموعه سازی، امانت، مرجع، فهرستنویسی ورده بندی، نشریات وغیره بهمنظور جمع آوری، سازماندهی و اشاعهی اطلاعات مورد استفاده قرار میگیرند.

مدیریت فناوری اطلاعات: منظور از مدیریت فناوری اطلاعات در این پژوهش، اعمال مدیریت در بهکارگیری، توسعه و پیاده سازی فناوری اطلاعات، برای تحقق اهداف راهبردی و عملیاتی در کتابخانههای مورد بررسی است.

فصل دوم:
مبانی نظری و پیشینهی پژوهش
مقدمه
گسترهی مفهومی کیفیت
زمینهی پیدایش و گسترش مطالعات مدیریت کیفیت
سنجش عملکرد و مدیریت کیفیت فراگیر
استفاده از الگوهای مدیریت کیفیت بهمنظور سنجش عملکرد
خلاصه و نتیجهگیری از مباحث نظری
پیشینهی پژوهش
پیشینهی پژوهش در خارج از کشور
پیشینهی پژوهش در ایران
خلاصه و نتیجهگیری از پیشینهی پژوهش

2-1- مقدمه
امروزه، کمتر سازمانی است که کیفیت، دغدغهی اصلی آن نباشد. به عقیدهی نگارنده، پدیداری حوزهی مدیریت کیفیت، ملهم از وقایع بعد از جنگ جهانی دوم، و نیاز سازمانهای صنعتی و تولیدی، و به سامان دادن اوضاع آشفته و پرچالش دههی 30 و40 میلادی میباشد. نتایج حاصل از بهکارگیری ایدههای مدیریت کیفیت در این سازمانها و اثبات کارآیی این ایدهها، از یکسو، و رویارویی با دنیای پرتغییر فناوریهای نوین، از سوی دیگر، به سرعت سبب تسری الگوهای مختلف مدیریت کیفیت، ابتدا در سازمانهای تولیدی، و سپس
خدماتی گردید. بدون تردید، تغییراتِ مداومِ دنیایِ فناوری و همگامی با این تغییرات و تحولات، در عصر حاضر که عصر کیفیت یا همان عصر مشتری مداری، و روزگاری است که تولیدکنندگانِ کالاها و ارائه دهندگان خدمات در آن زندگی میکنند، وظایف و مسؤلیتهای مدیران امروزی را دوچندان نموده و بر ماهیت حرفهای آنها، تأثیر بارزی نهاده است. مشخصهی عصر کیفیت، مشتری مداری و توجه به نیازمندیهای اوست و جلب نظر و حفظِ وفاداریِ مشتری، با وجود چنین مشخصهای، بسیار سخت و پیچیده است. در عین حال، بهبود کیفیت، از علایق مشترک تمامی سازمانها میباشد. کتابخانهها و مراکز اطلاع رسانی نیز بهواسطهی ماهیت خدماتیشان، از جمله سازمانهایی هستند که پرداختن به مقولهی کیفیت، آنها را قادر میسازد تا نیازهای مراجعان را با ارائهی خدمات با کیفیت بالا، برآورده سازند. مواجهه با دنیای فناوریهای اطلاعاتی و تغییرات فزایندهی آن، بدون تردید سبب تغییرِ نیازها، ارتباطات، مشاغل و خدمات مراکز اطلاعرسانی شده است. کتابخانهها و مراکز اطلاعرسانی، بهمنظور رویارویی موثر با این تغییرات و برآورده ساختن نیازهای مراجعانشان، نیازمند بهرهگیری از الگوهای کیفیتی میباشند تا بر اساس آنها بتوانند میزان توفیق و کیفیت خدماتشان را بسنجند و نتایج حاصل از این اقدامات را دستمایهی بهبودِ کیفیت خدماتِ خود قرار دهند.
در این فصل، ضمن بررسی مفهوم کیفیت و شرح کوتاهی از زمینهی پیدایش و گسترش مطالعات مدیریت کیفیت، به معرفی نگرش مدیریت کیفیت فراگیر، پرداخته خواهد شد، زیرا این نگرش به لحاظ زیر بنایی، مبنای شکلگیری سایر الگوهای مدیریت کیفیت، ازجمله الگوی تعالی سازمانی است که در این پژوهش، از آن استفاده شده است. در ادامهی این بخش، الگوهای مذکور معرفی خواهند شد و از ارتباط سنجش عملکرد و مدیریت کیفیت فراگیر گفته میشود. سخن پایانی مبانی نظری، تبیین ضرورت اجرای پژوهشهایی از این دست، در کتابخانهها خواهد بود. پیشینهی پژوهش در خارج و داخل کشور، بههمراه ذکر خلاصهای از آنها، پایان بخش مطالب این فصل میباشد.

2-2- گسترهی مفهومی کیفیت
در این قسمت، پس از مروری بر تعاریف کیفیت، به معرفی اجمالی مدیریت کیفیت فراگیر خواهیم پرداخت و در ادامه، از ارتباط سنجش عملکرد و مدیریت کیفیت فراگیر سخن خواهیم گفت.


دیدگاهتان را بنویسید